AI, drones en de nieuwe machtsverhoudingen.

Analyse / september 2026

Wat conflicten zichtbaar maken.

Drones en AI-ondersteunde systemen spelen een rol in waarneming, communicatie en operaties. NAVO en de Europese Commissie behandelen AI, drones en digitale infrastructuur inmiddels als strategische technologie. De les voor civiele organisaties is geen militaire analogie, maar een vraag naar controle over de systemen waarop zij vertrouwen.

Voor organisaties buiten defensie is de les praktisch: weet welke systemen u gebruikt, wie ze kan veranderen, waar de gegevens staan en hoe u handelt als een model of leverancier uitvalt. Dat raakt aan continuïteit, veiligheid en autonomie.

Digitale autonomie vraagt om keuzes.

De Europese Commissie verbindt grotere AI-rekencapaciteit aan technologische autonomie en weerbaarheid. De Nederlandse AI-fabriek in Groningen is een onderdeel van die ontwikkeling. Eigen infrastructuur is daarbij geen doel op zichzelf; zij vergroot vooral de mogelijkheden om onderzoek, ontwikkeling en toepassingen onder eigen voorwaarden vorm te geven.

Een nuchtere AI-strategie stelt daarom vragen over afhankelijkheid van modellen en cloudplatforms, de beschikbaarheid van expertise, de toetsbaarheid van resultaten en de mogelijkheid om van leverancier te wisselen. Dat geldt zowel bij Europese als bij niet-Europese aanbieders.

Drie vragen voor uw organisatie.

• Inzicht: welke belangrijke beslissingen worden beïnvloed door AI en hoe wordt de kwaliteit daarvan getoetst?
• Afhankelijkheid: welke gegevens, modellen en diensten kunt u niet zelfstandig vervangen of verplaatsen?
• Continuïteit: welke handmatige of technische terugvalroute bestaat er wanneer het systeem faalt?

Bronnen en verdere lezing

• NAVO: herziene AI-strategie
• Europese Commissie: toekomst van Europese defensie
• Europese Commissie: AI-rekencapaciteit en technologische autonomie
• Europese Commissie: plan tegen dronebedreigingen
• Nederlandse AI-fabriek: officiële projectinformatie